Trong cuộc đời nhà giáo của tôi, mỗi khi năm học mới đến, tôi lại nhớ đến “Thư gửi các học sinh” của Chủ tịch Hồ Chí Minh, đó cũng là nguồn động lực giúp tôi yêu nghề, hết lòng vì sự nghiệp “trồng người”.

35 năm quân ngũ, cựu chiến binh Hà Ngọc Khánh, quê ở xã Vĩnh Tường, tỉnh Nghệ An đã chiến đấu, công tác qua các cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp, chống đế quốc Mỹ và bảo vệ biên giới phía Bắc. Kỷ niệm sâu sắc nhất với ông là lần đi trinh sát, mưu trí bắt sống địch làm tù binh để khai thác thông tin, giúp đơn vị chiến đấu thắng lợi.

Tháng 10-2011, tình cờ biết được thông tin về nơi chôn cất liệt sĩ, bằng các biện pháp nghiệp vụ cũng như sự phối hợp giúp đỡ tìm kiếm của chính quyền, nhân dân bản Mày Tha Đeng, huyện Sê Pôn, tỉnh Savannakhet, Lào, chúng tôi đã đưa được các liệt sĩ về với Tổ quốc.

Từ trung tâm Dương Đông (đặc khu Phú Quốc, tỉnh An Giang), chúng tôi chạy xe máy dọc đường Nguyễn Trung Trực để tới Bến Tràm, nơi ông Phù Xí Khiếu, cựu tù Phú Quốc đang sinh sống. Nhà ông Khiếu nằm cách con đường chính khoảng 20m và thấp hơn mặt đường rất nhiều, trước cửa nhà còn vài vũng nước đọng lại sau trận mưa rào trước đó.

Trong thời gian từ năm 1968 đến 1973, ông Trần Văn Thu bị giam cầm qua 3 nhà tù của địch, song kẻ thù không thể khuất phục ý chí kiên cường của người chiến sĩ cách mạng trẻ tuổi. Sau ngày giải phóng, ông Trần Văn Thu vẫn tích cực công tác và hoạt động xã hội tại địa phương.

Cách đây hơn 50 năm, chiến sĩ Nguyễn Huy Hoàng là người có mặt trên chuyến xe áp giải Tổng thống ngụy Dương Văn Minh đến Đài Phát thanh đọc tuyên bố đầu hàng ngày 30-4-1975. Đằng sau khoảnh khắc lịch sử ấy, cuộc đời quân ngũ của ông còn là những năm tháng chạy đua dưới làn đạn để giữ vững mạch thông tin cho đơn vị.

Trong ký ức của tôi, có những người bạn chiến đấu mãi không thể quên. Và anh Bùi Minh Tâm, người lái xe kéo pháo năm xưa là một người như thế. Từ chiến trường khốc liệt đến những năm tháng hòa bình, hình ảnh anh vẫn luôn in đậm trong tôi với sự chân thành, dũng cảm và nghĩa tình đồng đội sâu nặng.

Trong sử sách phương Đông, hình ảnh đôi giày cỏ gắn với những lữ khách vượt núi, băng rừng. Nhưng ít người biết rằng, trong những năm đầu của cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp, học viên Trường Lục quân trung học Trần Quốc Tuấn (nay là Trường Sĩ quan Lục quân 1) cũng từng tự tay bện những đôi giày cỏ để chuẩn bị cho một cuộc hành quân đặc biệt...

Trong năm 1986-1987, cán bộ, chiến sĩ Đội Tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ Bộ CHQS tỉnh Thanh Hóa (Đội Quy tập) chúng tôi đã băng qua bao cánh rừng, bao sông suối, đến các huyện thuộc tỉnh Houaphan (Lào) để tìm đưa các liệt sĩ về đất mẹ.

Hơn 20 năm trước, tôi và Thượng tá QNCN Trần Thị Oanh Lan, Phó trưởng ban Tổ chức-Chính sách, Hội Hỗ trợ gia đình liệt sĩ Việt Nam cùng công tác tại cơ quan Cục Chính trị, Bộ tư lệnh Tăng thiết giáp. Sau khi nhận quyết định nghỉ hưu tháng 10-2010, chị gắn bó với Hội Hỗ trợ gia đình liệt sĩ Việt Nam.